Microsoft DOS
MS-DOS jest jednym z
najbardziej znanych, obok Microsoft Windows, systemów operacyjnych. Jego rozwój
pokazuje, jak wyglądała ewolucja komputerów osobistych kiedy pojawiały się
techniki tworzące dzisiejsze komputery. Nazwa MS-DOS, to skrót od Microsoft Disk
Operating System, czyli Dyskowy System Operacyjny firmy Microsoft. System działa
głównie w trybie tekstowym. Wszystkie polecenia wydaje się za pomocą klawiatury.
Istnieją nakładki, które pozwalają uniknąć żmudnego wpisywania komend, są to np.
:
- Norton Commander - najpopularniejszy menedżer plików,
- Dos Navigator - równie popularny,
- DosShell - dostarczany wraz z Dos'em, do wersji 5.0, ale nie jest najlepszym
rozwiązaniem.
- Foltyn Commander - niezły klon NC, całkowicie po polsku
- Volkov Commander - to samo co NC, choć może nawet lepszy
- The DOS Controller - prosty, ale zajmuje tylko 50 kB
Istnieje jeszcze cała gama tego typu programów, ale nie ma sensu wymieniania ich
wszystkich, gdyż ta praca dotyczy samych systemów, a nie nakładek. Specyficznym
programem działającym pod kontrolą MS-DOSa, który jest jednocześnie nakładką i
środowiskiem graficznym jest Windows, dlatego też jego opis znajduje się na
stronie.
Wszystkie procesy odbiera i interpretuje program, będący powłoką systemu -
"command.com", wchodzący zresztą w jego skład. Na system oprócz tego pliku,
składają się jeszcze dwa - "io.sys" oraz "msdos.sys".
W skład systemu wchodzi również oprogramowanie dodatkowe, które dostarcza
Microsoft wraz z systemem. System podczas ładowania działa w następujący sposób
: Po wczytaniu zbiorów systemowych io.sys i msdos.sys, następuje odszukanie
plików konfiguracyjnych config.sys, a potem autoexec.bat.
DOS jest systemem jednozadaniowym, to znaczy w dowolnej chwili tylko jeden
program może pracować pod jego kontrolą. System jednozadaniowy bywa nazywany
również systemem jednoużytkownikowym (ang. single user-system), w związku z tym,
że w jednej chwili może obsługiwać tylko jednego użytkownika. Zakres czynności
wykonywanych przez system operacyjny DOS obejmuje:
1. Zarządzanie pamięcią operacyjną (przydzielenie pamięci zadaniu, zwolnienie
pamięci).
2. Sterowanie pracą urządzeń zewnętrznych (obsługa klawiatury, wyświetlania na
monitorze, obsługa odczytu i zapisu pamięci zewnętrznej, obsługa złącz
szeregowych i równoległych).
3. Zarządzanie informacją zapisaną w pamięci zewnętrznej poprzez organizację
systemu plików (tworzenie, zapisywanie, odczytywanie, kasowanie plików w
hierarchicznej strukturze).
4. Komunikację z użytkownikiem i udostępnianie pozostałych elementów
oprogramowania (podstawowego, narzędziowego, użytkowego).
5. Kontrolę poprawności pracy sprzętu i organizację w sytuacjach awaryjnych
(brak urządzenia zewnętrznego, brak dostępu do urządzenia zewnętrznego, błąd w
pamięci operacyjnej, błąd odczytu z klawiatury, błąd zapisu w pamięci
zewnętrznej).
W 1980 roku Seattle Computer Products pisze 86-QDOS, emulator CP/M-80 dla
pierwszego 16-bitowego procesora Intela. W 1981 roku Microsoft kupuje od Seattle
Computer Products 86-DOS by wypełnić zobowiązania kontraktu z IBM na system
operacyjny do przygotowywanego komputera IBM PC, zmienia go tak by mógł pracować
na IBM PC i nazywa MS-DOS. Pierwsza wersja beta zaczyna pracować na IBM PC w
lutym 1981 roku. W sierpniu 1981 roku pokazany zostaje MS-DOS 1.0, zajmujący 13K
dysku i pracujący na 8K pamięci operacyjnej. W listopadzie 1981 roku dodana
zostaje obsługa dwustronnych dyskietek 320K. IBM sprzedaje go wraz ze swoimi
komputerami jako PC-DOS; Microsoft może rozwijać go i oferować oddzielnie pod
nazwą MS-DOS. Dwa lata później, w 1983 roku, wraz z IBM PC/XT pojawia się
napisany praktycznie od nowa MS-DOS 2.0, z hierarchiczną strukturą katalogów i
możliwością instalowania sterowników do urządzeń; zajmuje 41K, pracuje na 24K
pamięci. Na początku 1984 roku dodane jest wsparcie dla języków narodowych. W
sierpniu 1984 MS-DOS 3.0 dla IBM PC/AT pozwala na stworzenie rozszerzonej
partycji na dysku, liczącej do 32 MB i ma wbudowaną obsługę stacji 1.2 MB;
system zajmuje 60K na dysku. Wersja 3.1 dodaje obsługę sieci, 3.2 - obsługę
dyskietek 3.-5-calowych 720K. W listopadzie 1985 pojawia się Microsoft Windows;
nakładka graficzna na DOS. Wersja 3.3 z maja 1987 pozwala na definiowanie dysków
logicznych w rozszerzonej partycji dysku twardego, wprowadzone zostają strony
kodowe. W czerwcu 1988 roku MS-DOS 4.0 przekracza barierę 32 MB dla partycji, ma
tez wsparcie dla pamięci rozszerzonej; system zajmuje 108K, pracuje w 75K
pamięci operacyjnej. Wersja 5.0 z 1991 ma wsparcie dla wysokiej pamięci, system
pomocy i program do zarządzania zawartością dysku (MS-DOS Shell); system zajmuje
118K, pracuje w 60K pamięci. Wersja MS-DOS 6.0 w 1993 roku zostaje wyposażona w
zestaw programów narzędziowych do przygotowywania kopii zapasowych, ochrony
przed wirusami, defragmentacji dysku, kompresji dysku, zarządzania pamięcią; ma
także wsparcie dla stacji CD-ROM, zarządzanie poborem mocy pozwalające na
oszczędność baterii na komputerach przenośnych. MS-DOS 7.0... już nie wychodzi,
choć tak początkowo nazywano projekt Microsoft pod nazwą kodową Chicago, który
znamy jako Windows 95. DOS był przez długi czas czynnikiem ograniczającym rozwój
komputerów osobistych IBM PC. Wynikało to po części z podejścia firmy IBM do
swego projektu Personal Computer. Miał to być rodzaj drugorzędnego produktu,
planowano sprzedanie go w nie więcej niż 50 tysiącach sztuk; był przeznaczony
dla pojedynczego użytkownika i do pacy z jednym programem. DOS jako system dla
PC miał być najwyżej tak dobry jak CP/M, system operacyjny pracujący na
niektórych 8-bitowych mikrokomputerach w tych czasach, a stworzony w 1974 roku
przez Digital Research, firmę, do której początkowo zwrócił się IBM z propozycją
napisania systemu dla IBM PC i dopiero gdy ta odmówiła, IBM zwrócił się do Billa
Gatesa z Microsoft. Przez pierwsze kilka lat realizacji takiej polityki MS-DOS
był powoli rozbudowywany, bez wprowadzania rewolucyjnych zmian, takich jak praca
z wieloma programami jednocześnie (multitasking). System zaczął się szybko
starzeć. Jednak sukces komputerów osobistych, ogromna liczba użytkowników i
rozwój sprzętu w końcu wręcz wymusiły rozwój DOS, a także pojawienie się
Windows. W czerwcu 1991 roku według pisma PC Computing na DOS działało 20
tysięcy komercyjnych programów na 50 milionach komputerów w samych tylko Stanach
Zjednoczonych; DOS miał już wtedy 13 wersji językowych.
