Unix
UNIX - system operacyjny
przeznaczony głównie dla komputerów pełniących rolę serwerów. Pomimo że powstał
pod koniec lat 60. (1969), nadal jest jednym z częściej spotykanych w świecie
systemów operacyjnych. Większość producentów superkomputerów dołącza do nich
własną wersję tego systemu. Na bazie UNIX-a powstał też Linux, czyli system
przeznaczony dla komputerów osobistych, choć jest on również z powodzeniem
używany w komputerach świadczących różne usługi sieciowe.
UNIX to nazwa wysoce scentralizowanego, wieloprogramowego i wieloużytkowego
systemu operacyjnego stworzonego w 1969 r. przez Kena Thompsona i Dennisa
Ritchie'go z AT&T. Dzięki elegancji projektu i przenośnej realizacji w języku C
dał początek całej rodzinie systemów operacyjnych. Historia UNIX'a sięga
początku lat sześćdziesiątych kiedy to kilku specjalistów z Massachussets
Institut of Technology i laboratoriów Bella (będącej częścią koncernu AT&T)
zajeło się tworzeniem skomplikowanego, wieloużytkowego systemu obliczeniowego o
nazwie Multics. Prace na projektem zostały jednak oficjalnie przerwane a ich
kontynuacją zajęło się już niezależnie dwóch autorów, którzy doprowadzili
ostatecznie do stworzenia zupełnie nowego, prostego i początkowo
jednozadaniowego (od łacińskiego unics czyli "jedyny") systemu operacyjnego
UNIX. Z czasem system zaczęto rozbudowywać a jego możliwości zaczęły nabierać
coraz większego znaczenie w informatyce. UNIX stanowi obecnie najbardziej
popularne środowisko pracy szczególnie w zastosowaniach sieciowych gdyż cechuje
go duża stabilność oraz bezpieczeństwo systemu przed nieautoryzowanym dostępem.
UNIX jako pierwszy z systemów na komputery PC zapewniał pracę za pośrednictwem
sieci, a serwery UNIXowe są do dzisiaj najczęściej spotykanymi węzłami w sieci
Internetu. System uruchomić można prawie na każdym komputerze począwszy od
osobistych komputerów IBM PC i Macintosh a skończywszy na superkomputerach typu
Cray-MP (wyjątkiem mogą być co najwyżej starsze komputery np. typu PC XT).
Właścicielem praw autorskich i nazwy UNIX jest firma AT&T, oznacza to, że system
nie jest sprzedawany, a tylko licencjonowany, czyli każda jego wersja jest
oparta na oryginalnym UNIX'ie AT&T. Niezależne firmy opracowują na tej licencji
własne wersje UNIXów, których licbę ocenia się obecnie na kilkaset odmian. W
nazwie "duplikatu" systemu występują zazwyczaj litery IX lub sama litera X aby
wiadomo było, że system jest UNIXopodobny. Najbardziej znane odmiany to: AIX
(IBM), A/UX (Apple), BSD (Uniwersytet Kalifornijski w Berkley), Linux, GNU (Free
Software Foundation), HP/UX (Hawlett-Packard), SunOS (Sun Microsystem), Ultrix
(DEC), Unicos (Cray Corporation), UNIX (AT&T, SCO, Sun Microsystems), Xenix (SCO).
UNIX jest wprawdzie dość elastycznym systemem operacyjnym, dobrze dostosowanym
do potrzeb wymagających użytkowników, ale posiada również wiele udziwnień,
niezrozumiałych dla niewyrobionych technicznie użytkowników.